Wyzywanie kogoś przez internet może być karalne w świetle polskiego prawa, jeśli spełnia znamiona przestępstwa zniesławienia lub zniewagi. Polska ustawa karna przewiduje odpowiedzialność zarówno cywilną, jak i karną za obraźliwe wpisy, komentarze czy wiadomości, które pojawiają się w internecie, np. na portalach społecznościowych, forach czy komunikatorach.
Treść
[pokaż spis]
Podstawy prawne
- Znieważenie (art. 216 Kodeksu karnego) – polega na umyślnym obrażaniu godności innej osoby, także przy użyciu środków masowego komunikowania (np. internetu); grozi za to kara grzywny, ograniczenia wolności lub do roku więzienia;
- Zniesławienie (art. 212 Kodeksu karnego) – polega na pomawianiu osoby fizycznej czy prawnej (także grupy osób, firm, instytucji) o postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania; jeśli dokonane zostaje to przez internet, grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 1 roku.
Kary mogą być połączone z obowiązkiem przeproszenia pokrzywdzonego czy nawiązki na rzecz wskazanej organizacji, np. Polskiego Czerwonego Krzyża.
Kiedy można mówić o przestępstwie?
Nie każda nieprzyjemna wymiana zdań w sieci wyczerpuje znamiona przestępstwa. Kluczowe znaczenie mają:
- Sposób i siła użytego języka (czy wypowiedź jest wulgarna, poniżająca, obraźliwa),
- Kontekst (np. liczba odbiorców, sposób rozpowszechniania treści),
- Cel działania (czy chodzi o świadome wyśmianie, ośmieszenie lub oczernienie),
- Czy padają konkretne zarzuty lub obelgi (np. naruszenie czci, pomówienie o kradzież, seksualne zachowania itd.).
Ściganie przestępstw w internecie – krok po kroku
Zabezpiecz dowody
- Sporządź zrzuty ekranu (screenshoty) obraźliwych wpisów lub rozmów, łącznie z datą, godziną i widocznym nickiem/identyfikatorem sprawcy,
- Zapisz adresy internetowe, na których pojawiły się wpisy,
- Jeżeli to możliwe, zapewnij archiwizację całej konwersacji (np. eksportuj z komunikatora lub poczty).
Wskaż sprawcę lub okoliczności
- Jeśli zachowane dane umożliwiają jednoznaczną identyfikację osoby (imię, nazwisko, konto w social media), przygotuj te informacje,
- Jeżeli sprawca działa anonimowo, zgłoszenie wciąż jest możliwe, ale organy ścigania będą musiały ustalić tożsamość we współpracy z administratorem serwisu.
Sporządź prywatny akt oskarżenia
- W przypadku przestępstw zniewagi i zniesławienia obowiązuje tryb prywatnoskargowy, co oznacza, że to pokrzywdzony inicjuje postępowanie przed sądem karnym,
- Napisz prywatny akt oskarżenia – powinien on zawierać: dane pokrzywdzonego, dane sprawcy (jeśli są znane), opis czynu, dowody, wniosek o ukaranie,
- Dołącz do akt dowody (zrzuty ekranu, wydruki korespondencji, ewentualnie opinię biegłego, jeśli to potrzebne).
Złóż akt oskarżenia bezpośrednio do sądu
- Właściwy jest sąd rejonowy według miejsca zamieszkania oskarżonego albo miejsca popełnienia czynu,
- Wnieś opłatę od pozwu w wysokości 300 złotych.
Możliwość wcześniejszego wezwania do zaprzestania naruszeń
- Przed skierowaniem sprawy do sądu możesz (ale nie musisz) wezwać sprawcę do usunięcia obrażających treści i przeprosin; zdarzają się przypadki ugody przedprocesowej.
Reakcja platformy internetowej
- Możesz także powiadomić administratora serwisu (Facebook, Instagram, forum) i żądać usunięcia obraźliwych treści; czasem to skutkuje szybciej niż droga sądowa.
Dodatkowe możliwości
- Oprócz odpowiedzialności karnej można wystąpić z powództwem cywilnym o ochronę dóbr osobistych, żądać przeprosin, usunięcia treści, odszkodowania lub zadośćuczynienia,
- Jeżeli sprawca dopuścił się szczególnie drastycznego nękania (stalking), można powiadomić organy ścigania także w trybie publicznoskargowym – wówczas zajmie się tym policja i prokurator.
Podsumowanie praktyczne
- Wyzywanie przez internet, które ma charakter zniewagi lub zniesławienia, jest przestępstwem,
- Organy ścigania podejmują działania najczęściej na wniosek pokrzywdzonego – konieczny jest prywatny akt oskarżenia,
- Ważne jest skrupulatne zabezpieczenie wszystkich dowodów oraz szybka reakcja,
- W sytuacjach szczególnie dotkliwych (groźby, nękanie) istnieje możliwość zgłoszenia sprawy policji.
Pamiętaj, że postępowanie karne wymaga zgłoszenia sprawy we właściwym trybie – nie wystarczy zwykłe powiadomienie policji czy prokuratury. W przypadku trudności z przygotowaniem pisma czy sformułowaniem żądań warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego.